29 01 2007

ÇANAKKALE SAVAŞI - 2 ARŞİV BELGESİ

 

OSMANLI ARŞİVLERİNDEN ALINAN

1)Gelibolu'daki İngiliz ve Fransız mezarlıklarının tamir

masraflarının Harbiye bütçesinden karşılanmasına dair belge...

 

Meclis‑i Vükelâ

Müzâkerâtına Mahsus Zabıtnâme

Hulâsa‑i Meâli

Gelibolu'daki İngiliz ve Fransız mezarlıklarının masârıf‑ı tamiriyesi için üç yüz yirmi beşinci inşaat ve tamirât tertibinden tanzim edilen seksen dört bin kuruşluk havalenâmenin Divan‑ı Muhasebâtca tamirât‑ı mezkûrenin hidemât‑ı harbiye ve askeriyeden madûd olmadığı beyânıyla vize edilmediğinden bahisle bir karar ittihâzı lüzumuna dair Maliye Nezâreti'nin 2 Teşrîn‑i Sânî sene 1335 tarihli ve 272 numaralı tezkiresi okundu.

Kararı

Mezkûr mezarlıkların harb seneleri icabâtından olan tamirâtı için sarf edilecek mebâliğin ber‑mûceb‑i iş‘âr Harbiye bütçesinin üç yüz yirmi beşinci tamirât ve inşaat faslından îfâsı münasib göründüğünün Divan‑ı Muhasebât Riyâseti'ne tebliği ve nezâret‑i müşârunileyhâya malumât i‘tâsı tezekkür kılındı.

14 Rebiülevvel sene 1338 ‑ 8 Kânûn‑ı Evvel sene 1335 / [8 Aralık 1919]

(Meclis‑i Vükelâ azâlarının imzaları)

BOA, MV, 217/157

 

 

2) Müttefik askerlerin savaş şartlarının ağır olması sebebiyle, oldukça fazla kayıp verdikleri, soğuk havalardan etkilendikleri ve savaşın çok uzadığına dair ülkelerine gönderdikleri mektuplar

gallipolidigger

Osmanlı Ordu‑yı Hümâyûnu

Başkumandanlığı Vekâleti

Şube: 2

Numara: 16502

Matbûât Müdüriyet‑i Umumiyesi'ne

Zîrdeki mektubların Harb Matbûâtı Karargâhı lisanından gazeteler ile neşri mercûdur.

8/9/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan bir İngiliz neferinden gönderilen mektubdan:

"Burada bu siperler içinde harb ederek İstanbul'u zabt etmek hakikaten pek güç bir şeydir. Buna kâni‘ olduk".

*

10/9/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından George tarafından gönderilen mektubdan:

"Bugünlerde burada pek ziyade sükûnet var, zannediyorum ki Türkler her suretle ikmâl‑i tedârikât ediyorlar ve gitdikce edecekler de".

*

11/9/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından John Fed tarafından gönderilen mektubdan:

"Eğer Bulgar askerleri bizim ile beraber harbe iştirâk ederse bu muharebeyi kışdan evvel ikmâl ederiz. Fakat ne hayal değil mi?!"

*

13/9/[1]915 tarihiyle Arıburnu'ndan gönderilen mektubdan:

"Burada yağmurlar gitdikce artmakda. Soğuk şiddetini göstermekde. Siperler içinde barınmak pek müşkil. Buradan vurulup da ayrılmak kadar güzel bir şey yokdur ve ben de bunu temenni ediyorum. Çünkü yağmur altında, çamurlar arasında uyumak ve barınmak pek müşkildür".

*

Aynı tarihle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde İngiliz efrâdından Whitny tarafından gönderilen mektubdan:

"Bizim için en iyi şey Türkler'in bize ateşde biraz fâsıla vermesidir. Türkler, gece ve gündüz mütemâdiyen ateşde ber‑devamdırlar".

*

14/9/[1]915 tarihiyle Arıburnu'ndan R. C. tarafından gönderilen mektubdan:

"Arzu ediyoruz ki harb yakın bir zamanda hitâm bulsun. Mevsim gitdikce tahavvül etmekdedir. Tekmil erzak ve cephanemizi süratle sarf etmeye tarafdarız".

*

15/9/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan Collia Radgar tarafından gönderilen mektubdan:

"Buradan me’zûnen memleketlerine dönen efrâd, müterâkim maaşlarını tamamıyla alamıyor. Yetmiş lira matlûbu olan bir askere ikinci defa memleketine gideceği zaman mütebâkîsi verilmek üzere şimdi 3, 5, 8 lira kadar veriyorlar".

*

14/10/[1]915 tarihiyle Ancos tarafından gönderilen mektubdan:

"Kitchener'in buraya geleceğini işitdiğinizi zannediyorum. Kitchener buraya geldi. Bize îrâd etdiği nutukda, yekdiğerimizi sevmemizi ve burada sebat etmemizi söyledi. Bana kalırsa, yalnız yekdiğerimizi sevmenin iyi bir fikir olduğuna kâni‘im. Burada askerlik Sydney'de olduğu gibi olmuyor. Ağır zâyiât listeleri, kışın takarrübü, erkân‑ı askeriyeyi ikaz ediyor mu?!"

*

Aynı tarihle Mayi Kept tarafından gönderilen mektubdan:

"Şarapnellerin etrafımızda patlayışını görmek hakikaten hayret‑âver oluyor. Onlar tekmil etrafımıza düşüyor. Askerler ancak geceleyin yekdiğerine gidiyor ve görüşüyor. Bizim Uncle'ı dün gece gördüm. Düşmanın, onların bulunduğu sahada büyük zararlar yapdığını söyledi".

*

26/10/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nden gönderilen bir mektubdan:

"Bindiğimiz vapuru terk edip de sahile çıkdığımız zaman diğer bir vapurun torpillediğini öğrendik. Lehü'l‑hamd biz selâmetle sahile vâsıl olmuşduk; bundan pek memnunum".

*

9/11/[1]915 tarihiyle İngiliz efrâdından Pepo tarafından Arıburnu'ndan gönderilen mektubdan:

"Beni daima iz‘âc eden şey dizanteridir. Bundan kurtulamıyorum. Bu hastalık herkesi zayıf düşürüyor. Herkes bu hastalığa az çok tutuluyor. Ben eminim ki Lonsom Çamlığı'na olan hücumda zabt etmiş olduğumuz bir siperde bu hastalığa tutuldum".

*

12/11/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından Lancy tarafından gönderilen mektubdan:

"19 Mayıs'da yapılan Lonsom Çamlığı hücumu hakikaten dehşet‑âverdir. Bu hücumdan bizim Altıncı Takviye Kıtaâtımız tamamen mahv olmuş idi".

*

Aynı tarihle Ekat tarafından gönderilen mektubdan:

"Burada siperlerde daha başka suretle hareket mecburiyetindeyiz. Liverpool'de gördüğüm talimlerin burada suret‑i tatbiki mümkün değildir. Siperlerde daha başka suretle durmak lâzımdır. Burada harb etmek oradaki talim ile olamıyor".

*

13/11/[1]915 tarihiyle Arıburnu'nda bulunan İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Burada üzerimizden müdhiş sadâlar hâsıl ederek geçen mermilere, mitralyöz ve tüfeklerin kurşunlarına o kadar atf‑ı ehemmiyet etmiyoruz. Bunlarla âdetâ ülfet peydâ etdik. Bazen unutuyoruz. Müdhiş sadâ bizi ikaz eder. Endişe‑i mevt ile dûçâr‑ı helecân oluyoruz".

*

14/11/[1]915 tarihiyle İngiliz efrâdından Asro tarafından Arıburnu'ndan gönderilen mektubdan:

"Kânûn‑ı Evvelden sonra siperlerin pek ziyade soğuk olacağını hissediyorum. Burada havalar soğuk ve yağmurlu. Gitdikce siperler de müdhiş bir hâl alıyor. Güzel havalarda siperler içinde o kadar müşkilât yokdur. Bakalım âkıbetimiz ne olacak?"

*

Aynı tarihle Michael tarafından gönderilen mektubdan:

"Ben zannediyorum ki bu, uzun müddet devam edecek bir iş değildir. Her tarafdan yağan muhtelif mermiler bunu bize âşikâr olarak gösteriyor".

*

15/11/[1]915 tarihiyle İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Biz yeni bir makineli top zâbiti aldık. Çünkü bizim topçu zâbitimiz esir olmuş idi. Bu zâbit son gelen takviye kıta‘âtıyla gelmiş idi. Ben bu zâbite itimad edemiyorum. Biraz sersem gözüküyor. Biz hattın diğer bir mevkiine sevk edileceğiz zannediyorum. Efrâdın bazıları Mısır'da kendilerine giymek için çorap almışlardı. Fakat maatteessüf şibh‑i cezîrede ayaklarına bile giymeye vakit bulamadılar".

*

15/11/[1]915 tarihiyle Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Yanımızda Fonon taburu var idi ve bir hafta müddetle ecsâd defni ile iştigal etdik. Bombalar pek fena geliyor. Ben bir lağım içerisinde idim. Hayatımın son noktalarını geçirdiğime kâni‘ oluyorum".

*

15/11/[1]915 tarihli Arıburnu'nda bulunan İngiliz efrâdından Peyo tarafından gönderilen mektubdan:

"Şarapnel vadisindeki hücum pek dehşetli olmuş idi. Arkadaşlarımdan birçoğunu kaybetdim. Piyade livâsından 60 zâbiti mezara gömdük. Emoral ile Radman, her ikisi de maktûl düşdü".

*

15/l1/[1]915 tarihiyle Arıburnu'nda bulunan İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Yeni memleketimizden artık sahne‑i harbe hareket ediyor[uz]. Limni'den Arıburnu açıklarına geceleyin vâsıl olduk. Maamâfih sahil ara sıra geceleri elektrik zıyâsıyla tenvîr ediliyor ve aynı zamanda topların ağır ve müdhiş sadâları işitiliyordu. Burada gördüğüm siperler hakikaten mahûf ve hayret‑ âver idi. Mısır'da kat‘iyen böyle siper görmemiş idik".

*

Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Mısır ile Çanakkale arasındaki tarîk‑ı bahrî pek tehlikelidir. Çünkü ara yerdeki Adalar Denizi'ne dökülmüş olan adacıkların ara yerine tahtelbahirler saklanabilir. Esnâyı seyr u seferde cankurtaran ceketleri giydik. İskenderiye'den Limni'ye kadar böyle geldik. Yalnız geceleri ceketleri çıkarıp yanımıza koyuyor idik. Tahtelbahirler atdığı torpil ile geminin batması arasında pek cüz’î bir zaman geçiyor. Bizden birkaç saat sonra İskenderiye'den kalkan bir vapur tahtelbahir hücumuna ma‘rûz kalmışdır. Biz pek tâli‘li imişiz".

*

Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Her şey sükûnetde. Fakat yarın gece keşif karakolu vazifesini deruhde edeceğim. Geceleyin cepheden hareketle bomba endâhtı ile meşgul olacağım. Fakat hepsinin en ziyade te’sirlisi soğukdur".

*

Gelibolu Şibh‑i Cezîresi'nde bulunan İngiliz efrâdından biri tarafından gönderilen mektubdan:

"Avustralya ve New Zellandlılar ilk ihrac edildikleri gün kendilerine pek pahalıya mâl olmuş idi. İlk telefât listesini okuduğunuz zaman bunun şiddetini göreceksiniz ve ahbablarınızın isimlerini de orada bulacaksınız".

Fî 14 Safer sene [1]334 ‑ Fî 9 Kânûn‑ı Evvel sene [1]331 / [22 Aralık 1915]

Karargâh‑ı Umumî     

İstihbarât Şubesi Müdürü

Seyfi              

BOA, HR. MA, 1152/62

 

 

 

 

82
0
0
Yorum Yaz