Birinci Dünya Savaşında, Çanakkale Cephesinde esir alınan ve Afyonkarahisar'da tutulan Avusturalyalı askerler
1915 yılında Çanakkale savaşlarına onbinlerce kilometre mesafeden Avusturalya’dan Anzak adında askerler gelir savaşmaya.
Bir kısmı esir düşer Avusturalya’lı askerlerin, hemde AE2 adındaki denizaltı gemisinin kaptanları ile birlikte tam 33 kişi.
Afyonkarahisar’a gönderilir bu Avusturalyalı Anzak askerleri.
Tam 4 yıl boyunca Afyonkarahisar’da kalırlar.
Bu dönem içinde Taşhan’da, eski hastanenin olduğu bölgede ve Uluküllük denen mevkide zaman geçirirler.
Ta uzak diyarlardan neden buralara geldiniz demez Afyonlu, misafir gözüyle bakar onlara ve ülkelerarası anlaşmalarının ardından 4 yıl kaldıkları Afyon’dan 3 eksikle memleketlerine döner Anzaklar. Çünkü 3 arkadaşları eceli ile ölmüş ve Afyonkarahisar’da, Afyon halkı ile birlikte toprağa vermişlerdir.
Kaptan Stoker Avustralya’ya döndüğünde, Avustralya Genel Kurmay’ına 4 yıllık Afyon’da kaldığı süreyi bir raporla bildirir ve bir de kitaba yazar.
Der ki Stoker;
“4 yıllık esirliğim süresince itiraf etmeliyim ki hiçbir Afyonkarahisar halkından ve Devlet yetkililerinden, ne askerlerim, nede ben kötü muamele görmedik. aksine Afyonkarahisar halkı bize esir olduğumuz için acıyarak bakardı. Zaman zaman, Osmanlı devletinin verdiği yemeğin dışında halktan da bize yemek getirenler olurdu, şehir halkından herkes savaşta olduğu için, şehirde yaşlılar ve çocuklar, bir de mülki amirler vardı” şeklinde uzunca bir yazısı vardır Kaptan Stoker’in.
Burası, Afyonkarahisar İstasyonu ve esir askerler...
(resimlerin tamamı Avustralya Şehit ve Gaziler vakfindan alınmış olup, resim orijinalleri vakfın duvarlarını süslemektedir).
Afyon'da, Uluküllük, Taşhan ve eski Hastane bölgesinde tutuldukları belgelerle ortaya konan 33 Avusturalyalı askerden 3 tanesi Afyonkarahisar'da vadesiyle ölmüş ve bu askerler Afyonkarahisar'da defnedilmiş. Afyonkarahisar'da ölen Avusturalyalı üç askerin isimleri: Stephen John Gilbert, Albert Edward Knaggs, Michael Williams...
Esir edilen ve Afyon'da tutulan Avustralyalı askerlerin bir kısmı...
Avustralyalı askerlerin mektup ve kartları...
Avustralya en ciddi savaşını Çanakkale’de Türkler karşısında yapar. Çanakkale Savaşı sonrası millet ve devlet olmanın miladi olmuştur Avustralyalılar için. Gerek Çanakkale’de, gerekse Afyonkarahisar da gördükleri insanca muamele bu kıta insanının gönlünde Türkler ayrı bir yere sahiptir. Özellikle bir Çanakkaleli ile, bir Afyonlu ile iş yapmak Avustralyalılar için ayrı bir anlam ve önem taşır.
Avustralya 7 ülke ile savaşmış bunların içinden sadece Türkleri dost olarak kabul etmiştir.
7 ülke ile savaşmış olmalarına rağmen, Avustralya’da, Çanakkale Savaşlarının anma gününde diğer savaştıkları 6 ülke insanini kesinlikle katmazlar, ama Türklerle birlikte bu etkinlikleri kutlar. Avustralya bayrağının yanında sadece Türk bayrağına izin verirler. Geçmişte atalarına olan iyi muamele ve dostane tavrın kadir ve kıymetini iyi bilirler.
Kaynak:
afyonhaber
